![]() |
Ses Bilgisi Konu Anlatım SES BİLGİSİ KONU ANLATIM Sesliler: Söylerken herhangi bir engelle karşılaşmadan çıkarlar. -Kalın sesliler:a,ı,o,u İnce sesliler:e,i,ö,ü -Düz sesliler:a,e,ı,i Yuvarlak sesliler:o,ö,u,ü -Geniş sesliler:a,e,o,ö Dar sesliler:ı,i,u,ü Sessizler:Söylerken engellerle karşılaşırlar.Bunun içinde söylerken ünlüyle birlikte söylenirler. -Sert sessizler:f,s,t,k,ç,ş,h,p -Yumuşak sessizler:Sertlerin dışındaki sessizler BÜYÜK ÜNLÜ(SESLİ) UYUMU: Kalından (a,ı,o,u) sonra kalın,inceden (e,i,ü,ö) sonra ince gelir.Asıl yani temel kuraldır,yalnız Türkçe sözcükler için geçerlidir. Örn:ağaç,yenilgi,sürükleyici vb. UYMADIĞI HALDE TÜRKÇE OLANLAR: -Temel şeklinden uzaklaştıkları için uymayanlar Örn:elma,hangi,anne vb. -Uymayan ekler:Kalıp(değişmez,başka şekli olmadıkları için) oldukları için uymazlar. Örn:-yor:istiyor -ken:gelirken -leyin:sabahleyin -mtırak:yeşilimtırak -ki:başındaki -daş:gönüldaş KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU: Temel değildir,sonradan İstanbul Türkçe’sinin etkisiyle ortaya çıkmıştır. -a,e,ı,i den sonra a,e,ı,i gelir. -o,ö,u,ü den sonra o,ö,u,ü gelir. B.Ü.U’YA UYUP K.Ü.U’YA UYMAYANLAR: Örn:çamur,yağmur,tavuk,kabuk vb. NOT:Eklerin ve zamanla değişenlerin durumu B.Ü.U ile aynıdır. ÜNSÜZ UYUMU / BENZEŞMESİ / SERTLEŞMESİ: Sertle biten sözcüğe gelen ek (c,d,g) sert (ç,t,k)’le başlar. Örn:diş-çi sokak-ta millet-çe kalk-tı dış-tan ÜNSÜZ YUMUŞAMASI: Sertle biten sözcük+ünlüyle başlayan ek=ünsüz yumuşaması (p,ç,t,k) = (b,c,d,g) örn: kitap-ı>kitabı ağaç-ı>ağacı yurt-u>yurdu renk-i>rengi git-en>giden dert-ime>derdime ÜNSÜZ YUMUŞAMASINA AYKIRILIK: 1.Özel adlara gelen eklerin yazılışlarında olmaz: Örn:Ahmet-i>Ahmet’i Gemlik-e>Gemlik’e 2.Yabancı asıllılarda olmaz: örn: millet-e>millete tazyik-e>tazyike hukuk-u>hukuku sürat-i>sürati kaset-i>kaseti 3.Tek heceli sözcüklerde genelde olmaz: örn:at-a>a ok-u>oku ip-e>ipe suç-u>suçu iç-e>içe vb. Tek hecelilerde olanlar: Örn:cep-i>cebi çok-u>çoğu taç-ı>tacı kap-ı>kabı yurt-u>yurdu SES DÜŞMESİ: SESLİ HARFİN DÜŞMESİ (HECE DÜŞMESİ/ÜNLÜ DÜŞMESİ): Örn:ileri-lemek>ilerlemek Koku-lamak>koklamak Uyu-ku>uyku Burun-u>burnu vb. SESSİZ HARFİN DÜŞMESİ: Sonu ‘k’ ile biten+küçültme eki ‘-cik,cık’ =ünsüz düşmesi Örn:minik-cik>minicik Ufak-cık>ufacık SES TÜREMESİ: ÜNLÜ TÜREMESİ: Küçültme eki (-cık,-cik) nin tek heceli sözcüğe gelmesiyle oluşur. Örn:genç-cik>gencecik Az-cık>azıcık Bir-cik>biricik ÜNSÜZ TÜREMESİ: Yardımcı eylemlerle yapılan birleşik eylemlerde: Örn:af-etmek>affetmek His-etmek>hissetmek Zan-etmek>zannetmek vb. DARALMA(SESLİ DARALMASI): ‘y’ sessizini etkisiyle geniş ünlüler(a,e,o,ö)in dar ünlü(ı,i,u,ü) durumuna geçerek daralmasıdır. Örn:de-yor>diyor Ye-yor>yiyor Söyle-yor>söylüyor vb. KAYNAŞMA: İki ünlü arasına gelen ‘y,ş,s,n’ sessizleriyle yapılır. Örn:elma-ı>elmayı Kardeşi-e>kardeşine İki-er>ikişer Anne-i>annesi ULAMA: Ünsüzle biten sözcük+(arada noktalama işareti olmaması koşuluyla)+ünlüyle biten sözcük=ulama Örn:Ben,akşam eve gelirken üç ekmek aldım. Arap atlar yakın eder ırağı. VURGU: SÖZCÜK VURGUSU: Genelde sözcüğün son hecesindedir. CÜMLE VURGUSU: Yüklemden önce gelen sözcüktedir. SES KONUSUYLA İLGİLİ GENEL BİLGİLER: 1.İki ünlü yan yana gelmez: Örn: şiir, şair, saat vb. 2.İlk hecelerde iki ünsüz yan yana gelmez: örn: spor, plan vb. 3.İlk hece dışında ‘o,ö’ bulunmaz: örn:radyo,doktor,televizyon vb. Ses Bilgisiyle İlgili Test Soruları :tu6: |
Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 00:57 . |
Powered by vBulletin Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2025, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2