tualimforum.com  

Geri git   tualimforum.com > KÜLTÜR VE SANAT > Memleketini Tanı > Karadeniz Bölgesi > Rize
amp;markreadhash=guest" rel="nofollow">Bütün Forumları okunmuş kabul etrel="nofollow">Bütün Forumları okunmuş kabul et
Kayıt ol Yardım Üye Listesi Ajanda Arama Bugünki Mesajlar Bütün Forumları okunmuş kabul et


Konu Bilgileri
Konu Başlığı
Rize Yöresi Halk Oyunları - Rize Halk Oyunları Genel Bilgi - Rize Halk Oyunları
Konudaki Cevap Sayısı
1
Şuan Bu Konuyu Görüntüleyenler
 
Görüntülenme Sayısı
2280

Yeni Konu aç  Cevapla
 
LinkBack Seçenekler
Alt 14.07.10, 16:13   #1 (permalink)
Kullanıcı Profili
Gamma Üye
Kullanıcı Bilgileri
Üyelik tarihi: Jan 2008
Nerden: Malatya
Mesajlar: 1.899
Konular: 1751
Puan Grafiği
Rep Puanı:2127
Rep Gücü:0
RD:Esra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant futureEsra has a brilliant future
Teşekkür

Ettiği Teşekkür: 48
70 Mesajına 110 Kere Teşekkür Edlidi
:
icon Rize Yöresi Halk Oyunları - Rize Halk Oyunları Genel Bilgi - Rize Halk Oyunları

Rize Yöresi Halk Oyunları - Rize Halk Oyunları Genel Bilgi - Rize Halk Oyunları

Halk Oyunları - Rize Oyunları
Bu yörenin başlıca millî oyunları malûm Horon çeşitleriyle "pıçak" oyunlarıdır Horon çevirmek için birçok delikanlı halka kurup, el ele tutuşurlar ki buna "Horon dizmek" de denir. "Horon çevirelim", yahut "Horon dizdim" derler Horoncu sayısına göre halka bazen tamamiyle kapanır, kimi de azlık yüzünden açık kalır. Fakat, meydan geniş de olsa, birçok oyuncunun dümdüz sıralanarak harekete geçtikleri vaki değildir Bir merkezin gözetilmesi esastır. Kuşatma ihtiyacı hükmeder ki hususiyettir (özelliktir) Baştaki elebaşının elinde bir çevre veya mendil vardır Ayakta çalan kemençeci, ortalarına durur. Kenetli eller, hep birlikte kimi yukarı, kimi de aşağı alınır. Türlü hareketlerle kimi açılınır, kimi de daralıp sokulunur Sonra halka ayine genişleyiverir ve bu tekerrürler (tekrarlamalar) boyunca ayaklar mekik dokur Ispazmoz (spazm, titreme), tik, hıçkırık, ürperti gibi sanki irade dışı hareketler bu oyunların cezbesi içinde 'ni gıcık gibi yer yer figürleşerek belirli motifler sağlarlar. Dakikalar geçtikçe vecd (kendinden geçme) haline kadar yükselinebilir. Issızlığın ürpertisinden ürküntünün irkintisine geçiş gibi nice tezatlar, kovalaşır. Kendini verişin samimî ciddiyeti tek an silinmez Her an, seyirci içinde hep tetiklik, hep sürprizdir Coşmak var, fakat dalmak yoktur.

Genç kızlarda bir nevi (çeşit) Horon yürütülürse de hareketleri nispeten muhaffeftir (yumuşatılmıştır) Bilhassa, ellerini başlarından yukarı kaldırmazlar ve erkekler derecesinde sıçramazlar, her unsurca daha hafif raksederler Oyun esnasında armonikayı andıran fakat ondan küçük ve "santur" dedikleri bir çalgı çeşidini çalarlar Horona katılmayan kız ve kadınlar da iki taraflı karşılıklı olarak türküler çağırırlar.



Bıçak Oyunu Resmi

Pıçak Oyunları:

Heyecanlı olduğu kadar maharet de isteyen pek sanalı bir oyundur Bıçakların harek'tı (hareketleri) ve türlü vaziyetleri pek hızlı, 'ni ve kaşla göz arası icra edilir. Oynanabilmesiuzun müddet talim ve mümareseye (alıştırmaya, antremana) ihtiyaç gösterir. Aksi taktirde oyuna girebilmek imkânsızdır. Kaşla göz arası hamleler göz kırpılmadan karşı konulacaktı İki delikanlının bulunmadığı yerlerde bazen yalnız bir kişi tarafından "pıçak oyunu" yapılıp pek çok ustalıklar gösterilmesi mümkün olur.

Umumiyetle (genellikle) bayramlarda ve millî bayramlarda gösterilen bu oyunlar esnasında "ya davul - zurna veya kemençe çalınır (1922)" Her yerde olduğu gibi; kimi de bir veya iki delikanlı ellerinde mendil bulunduğu halde, çalınan bir oyun havasına göre raks hareketleri yürütülür.

Bu oyunlar çoğu zaman gençler askere giderken icra edilerek, akraba ve taalûkatı (hısımları) da yanlarında bulunur. Kadınlar ile delikanlıların nişanlıları biraz fasılalı (aralık) olmaküzere uzun müddet çalgı ve oyunlarla askerleri uğurlarlar. Bu vatanseverce manzara l'tif (hoş, güzel) olduğu kadar rikkat (acı) verice ve göz yaşartıcıdır da Çalgılarla birlikte söylenen türkü ve şarkılar hep hasret ve ayrılık üzerinedir.

"Çocuklar tarafından bazı mahdud (sınırlı) ve hiçbir terbiyevî (eğitici) tesiri olmayan, gayesiz oyunla da oynanırsa da, zikre ş'yan (belirtmeye değer) bir ehemmiyet (önem) ve kıymetleri yoktur"

"Düğün günlerine kariyerlerimizde (köylerimizde) öteden beri düğün olduğu hafta davul çalarlar.

Yalnız kadınlarca oynanılan Horra'ya gelin de girebilir, fakat birer erkek, birer kız oynandığı takdirde gelin kendine ait bir mevkide peçe şeklindeki örtüsü kapalı durarak seyirci sıfatıyla oturur.

Düğün Horonunda söylenen k'fiyeli karşılamacalardan birkaç örnek:

- Geldin geçtin karşıma
O şairlerin başı

- Şairlik öyle olmaz
Benim gibidir taşı

- Diyelim birkaç dane
Kaldır aradan taşı

- Nereden geldi buraya
O şairlerin başı

- Küçük gelirsün bağa
Sankisun sapan taşı

- Öyle iderim seni
Köpekler mağarası

- Uy senin türkülerin
Hep ferik yumurtası

- Geldin geçtin karşıma
O kaldırım ağası

- Çok küçük geldim sağa
O şairlerin başı

- İndim çayıra baktım
Lubbe var harcıya

- İki türkü dimeklan
Nasıl kestin sesini

- Dün gece içtim tutun
O tutti nefesimi

Rize Yöresinde Oyun:

Rize oyunlarının bir kısmı teklidir. Bir nevi köçek oyunu sayılan "Açılsın Demir Kapı" bu cümledendir. İki kişi tarafından yürütüldüğü de olur Yüz, seyircilere dönük kalarak daireçizmeler, arkadan yana kaykılıp yatış ve titreyiş hareketleri esas figürleridir Hareketlerinde Horonun etkisi görülür. Aslında kadın oyunudur.

Kılıç Oyunu:

Bıçakla oynanan bu çeşitte, doğu Selçukîlerindeki varlığı tarihten bilinen "bir oturup bir kalkma" figürü yer alır.

Horon çeşitlerine gelince; halkanın veya kavsin merkezinde duran çalgısı aynı zamanda oynayıp söyleyebilir de Kesik ve 'ni komutlarıyla cezbeyi (heyecanı, coşkuyu) kışkırtmayabakan da olur Dizidekiler söylemezler Erkeklerde bu böyledir. Halka kimi zaman bir noktasından kopup sıralanabilir Horonbaşı'nın elinde bir mendil vardır Tempolarda; "Yavaş", "Kıvrak", "Sıkı Bas" ve saire t'birleri sinirli komutlar halinde usulca kemençeciden gelir.

Maçka Akçaabat, ve Trabzon ve yörelerinde üç esas Horon çeşidi vardır Bir de karışık mahiyette t'li terkipler (önemsiz birleşimler) görülür.

Trabzon ilinde Vakfıbekir geçildikten sonra Akhisar Deresi'nin batı tarafında Samsun'a doğru toplu oyunlar yoktur: Yani, Çepniler arasında yoktur. En doğutarafından Gürcü hududu (sınırı) ile Kemerburnu arasındaki yaka parçası sekenesinin (yerli halkının) Horonları iç köylere kadar nispeten yavaş oynanırlar Hemşin Horonları bilâkis pek atik ve "yatıp kalkma" figürleriyle tanınırlar.

Rize'de başlıca dört Horon görüldü:

1 Davul - zurna:

Adının delâletine (gösterdiğine) göre, Erzurum barlarıyla karşılaştırılması mümkün ve en eski hâtıra sayılabilecek çeşit bu olmak gerekirse de, kemençeeşliğiyle oynanır olmuştu Davul - zurna çalınması unutulmuş gibiydi 2/4 veya 5/8'lik havası "Aldım Param" barının tekerrürlü motifini andırır Hareketi de ağırcadır. Başlıca figürü usul, usul geri çekilmektir.

2 Millet:

Daha canlı ve tamamen yöre malıdır, 2/4'lük ölçülüdür.

3 Hacabat veya Sıksaray:

Başka bir 2/4'lük ve pek canlı motifin mütemadi (devamlı) tekrarlanışı ile yürütülür.

4 Sallama:

Ayak sallama figüründen dolayı bu adı aldığı ilk bakışta fark edilir. 7/8'lik bir motifin tekerrürüyle (tekrarlanmasıyla) sürüp gider.

Bir de Çift Ayak Horonu varsa da t'lî (ikinci derecede önemli) bir çeşittir.

Bazı motifler:

a) Titreme, başlıca figürdür
b) Ayaklar ileri geri oynatılır
c) Ekseriyetle yere bakılır. Cezbe (kendinden geçme) derecesindeki heyecan saniyelerindebaşlar geri kayar ve bu kaykıklık içinde göğe bakılırken baş titretilir.
d) Oyunda bacak hareketlerinin marifeti büyüktür Ustalık, bunların cerbezesine, keskin reflekslerle ve omuz titreyişleriyle irtibat gösterebiliş kabiliyetlerine bağlıdır

Of Horonları:

1 Atlama: Kısmen hoplayışlıdır. Sık titreme esastır. Birkaç adım sağa gidildikten sonra bir sola bükülünür.

2 Sara: Bıçak oyunu bununla (ezgisiyle) yapılır. Of'ta, olunduğu yerde titrenir ve dört titremeden sonra kısa bir adım sağa gidilir.

3 Titreme: Bu Horonla Sara arasındaki fark, bundaki titremelerin seyrek yapılmasından ibarettir. Diğerine "Sık Sara" denilmesi, hem de âdeta bir sarası tutmuşun ıspazmozlarıyla (spazmlarıyla) r'şelenmesi (titremesi) bu isim farkını doğurmuştur Yoksa aralarında başkaca motif yoktur.

4 Sallama: Seyrek oynanır Sağ ökçeyle bir adım ileri atılıp, ayak tekrar çekilir Geri çekilinmiş olur vs.

Kadınlı Erkekli Oyunlar:

Düğün perşembesini takip eden Cuma günü, merasimin en şerefli merhalesi (aşaması) sayılırdı. Kadınlar o gün en ağır elbiselerini giyinirlerdi. Kızın ailesi bütünakraba ve yakınlarını toplayıp hep birlikte düğün evine gider. Akşama kadar mükemmel ve muntazam genç kız horonları çevrilir Şairlerin atma türküleri söyleşilir, kıyamet kopar Cuma günü kız tarafından gelen halkın (k'filenin) adı "Alay"dır Horon esnasında doğan (irticalî) kıtalardan örnek:

Ben kara, nenem kara
Kardeşim de kapkara
Bir gelin ettik beyaz
Hep olduk bembeyaz

Kurban gelinimize
Ay doğdu evimize
Kalaylı sini gibi
Kuruldu önümüze

Trabzon ve yörelerinin kadın oyunlarında erkek oyunlarına nispetle daha k'mil bir hal vardır. Diz çökmeler ve sallanmalar azdır.

Trabzon, Çepni bölgesi, Rize, Of ve dolayları yaka köylerinde kadınlar "Lazotlar salkım saçak" türküsüyle düğünlerde çoğu zaman çift olarak da oyuna kalkarlar. Aile kızlarıköylerde delikanlılar arasında oynayabilirler. Göz koydukları delikanlılara ellerindeki mendilleri atarlar Oğlan da cebinde olanı bu mendile bağlayıp kıza iade eder.

Maçka ve Rize'de kadınlar yalnız düğünlerde erkekten kaçmazlar O, hayırlı ve uğurlu bir gündür. Horonlarda birlikte oynarlar Oyunda atışmalar yapılırken meselâ aşağıdaki gibi cinaslar savrularak, söyleşmeler bazen birer yarışmaya döner. Bilgiç işi haller edindiği olur.

Erkek Aktarıl benden yanı
Yüzüne maç edeyim!

Kadın Ben seni kardaş bilürdüm
Burnuna kıraç edeyim!

Fakat şakalaşmaktan ötesi olamaz Evleninceye kadar kendi köylülerinden kaçmazlar

Karşılamalı oyunlarda 15 - 20 kız bir dizi, bir o kadar delikanlı da karşılarında bir sıra kurarlar Tulumcu 'henge başlar. Bir erkek, göz koyduğu karşısındaki kıza söyler.Arkadaşları bu beyiti tekrarlar, kızlara hazırlanma (cevap için) fırsatı kazandırırlar. Sağa sola dörder adım gidip gelirler Kız cevabına geçer, arkadaşları bunu tekrarlayıp erkeklere hazırlanma vadesi (zamanı) sağlarlar Saatler geçer, oyun bitmez.

Önemli düğünlerde otuz köyün türkücüleri toplayıp yarışmaya geçerler, fakat bu alal'de (basit) bir çene yarışması değildir. Çoğu zaman düşündürücü dil ustalıklarına ve doğuş verimlerine şahit olunur.

Karma veya yalnız erkeklere mahsus oyunda türkü söylenirken "Titreme Horonu" ayakları tarzında bir yarım raks yürütülür. Coşan yarış dönüş de yapabilir.
Esra isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Alt 16.11.16, 21:25   #2 (permalink)
Kullanıcı Profili
Moderator
 
Nokia - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Kullanıcı Bilgileri
Üyelik tarihi: Mar 2008
Nerden: Erzurum
Mesajlar: 6.938
Konular: 5375
Puan Grafiği
Rep Puanı:8862
Rep Gücü:106
RD:Nokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond reputeNokia has a reputation beyond repute
Teşekkür

Ettiği Teşekkür: 351
263 Mesajına 783 Kere Teşekkür Edlidi
:
Arrow Rize Yöresi Halk Oyunları - Rize Halk Oyunları Genel Bilgi - Rize Halk Oyunları

Rize Yöresi Halk Oyunları - Rize Halk Oyunları Genel Bilgi - Rize Halk Oyunları

Teşekkür ederim
Nokia isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Cevapla

Tags
bilgi, genel, halk, oyunlari, rize, rize halk oyunları, rize halk oyunları genel bilgi, rize yerel halk oyunları, rize yöresi halk oyunları, yoresi


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler

Yetkileriniz
You may not post new threads
You may not post replies
You may not post attachments
You may not edit your posts

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-KodlarıKapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


Benzer Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar son Mesaj
Tarsus Yöresi Halk Oyunları - Tarsus Halk Oyunları Genel Bilgi Esra Mersin 1 14.03.19 00:40
Muş Yöresi Halk Oyunları - Muş Halk Oyunları Genel Bilgi - Muş Halk Oyunları Esra Muş 1 14.03.19 00:38
Çorum Yöresi Halk Oyunları - Çorum Halk Oyunları Genel Bilgi - Çorum Halk Oyunları Esra Çorum 1 14.03.19 00:37
Rize Yöresi Halk Oyunları Listesi - Rize Halk Oyunları İndeksi Esra Rize 1 16.07.10 14:53
Mersin Yöresi Halk Oyunları - Mersin Halk Oyunları Genel Bilgi Esra Mersin 0 14.07.10 15:44


Bütün Zaman Ayarları WEZ +3 olarak düzenlenmiştir. Şu Anki Saat: 15:38 .


Powered by vBulletin Version 3.8.7
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Friendly URLs by vBSEO 3.6.0 RC 2